Reportage

Een school die zwakke leerlingen opneemt, wordt voor straf een 'zwakke school'

Wilfred de Vries: "Ik wil geen leerlingen uitsluiten, van wat dan ook". Beeld anp

Kinderen die vroeger naar het speciaal onderwijs gingen, worden nu vaak verwelkomd op reguliere basisscholen. Maar daardoor dalen de eindresultaten en dat levert onvoldoendes op van de Onderwijsinspectie.

Binnenkort staat de Harmpje Visserschool op Urk er niet meer goed op bij de Inspectie van het Onderwijs. "Ik vrees dat we dit jaar het stempel 'zwakke school' krijgen", zegt bestuurder Wilfred de Vries. Aan het einde van groep 8 zijn de resultaten van leerlingen niet goed genoeg. Of in ieder geval scoren ze op de eindtoets lager dan de Onderwijsinspectie zou verwachten.

Dat komt volgens De Vries onder meer doordat hij sinds vijf jaar leerlingen op zijn school verwelkomt die voorheen naar het speciaal onderwijs zouden zijn gegaan.

Sinds de invoering van passend onderwijs in 2014 is het de bedoeling dat kinderen zo veel mogelijk naar dezelfde school gaan. "We werken intensief samen met de Enkschool in Kampen, voor kinderen met taal- en spraakproblemen", legt hij uit. "We hebben nu dertig leerlingen in onze klassen zitten die daar zijn begonnen. Na de zomervakantie komen er nog twintig bij."

De leerlingen die van de Enkschool komen, hebben moeite met het begrijpen van zinnen, zegt De Vries, of ze vinden het moeilijk te verwoorden wat ze voelen. "Ze kunnen slecht uitleggen dat ze boos zijn, of dat ze met andere kinderen willen spelen. Sommige kinderen lukt het bijna niet om te praten, of maken zinnen die bijna niet te begrijpen zijn. Denk aan: 'Jij mij nee snap.'"

Hun problemen vormen een obstakel voor het maken van de eindtoets. "We hebben gekozen voor de minst talige toets, maar ook voor die toets is taalbegrip enorm belangrijk", zegt De Vries.

Dus scoort de Harmpje Visserschool niet goed. "Vorig jaar kregen we een onvoldoende voor de eindresultaten en dat zal dit jaar weer gebeuren. Dan heb ik straks ineens een zwakke school."

In schooljaar 2015-2016 behaalden de achtstegroepers een gemiddelde score van 77,8 op de eindtoets. De ondergrens van de inspectie ligt op 79,1. Het jaar daarvoor haalde de leerlingen gemiddeld 79,5 punten.

Maar dat lukte alleen omdat de school voldoende leerlingen met een IQ onder de tachtig kon uitsluiten van de resultaten op de eindtoets. Dat mag om te voorkomen dat de resultaten vertekend raken. Dat er van deze kinderen geen toetsresultaten zijn, is geen probleem, omdat zij vaak doorstromen naar het praktijkonderwijs.

"Ik vertoon strategisch gedrag waar ik het zelf niet mee eens ben", zegt De Vries. "Vanuit de grond van mijn hart voelt dit verkeerd. Ik wil geen leerlingen uitsluiten, van wat dan ook."

Tekst loopt door onder afbeelding.

Wilfred de Vries Beeld Herman Engbers

Maar een zwakke school wil hij ook niet hebben. "Dat voelt als een diskwalificatie van wat wij doen."

Voor de kinderen die voorheen naar Kampen moesten, is het volgens hem heel goed dat ze nu naar school kunnen op Urk. "Ze moesten met een busje heen en weer. Dan haal je kinderen uit hun sociale context. It takes a village to raise a child, daar geloof ik erg in."

De Vries is niet tegen toetsen, wil hij benadrukken, of tegen eindtoetsen. "Maar de resultaten moet je niet gebruiken om te bepalen of een school goed is." Hij wil dat de inspectie gaat kijken naar wat een school toevoegt aan de ontwikkeling van een kind. Dat kan met het 'leerlingvolgsysteem' dat alle scholen al hebben. "Dat is misschien wat meer papierwerk. Maar dat moet dan maar."

'Ook andere scholen onrustig over oordeel inspectie'

De Harmpje Visserschool op Urk is niet de enige basisschool die na de invoering van passend onderwijs worstelt met de Onderwijsinspectie.

"Van verschillende bestuurders en ouders horen we dat het afrekenen op eindresultaten een hindernis is voor passend onderwijs", zegt Kamerlid Eppo Bruins van de ChristenUnie. Die partij organiseerde gisteren een hoorzitting in de Tweede Kamer over de rol van de eindtoets in het passend onderwijs.

Als het aan Bruins ligt, let de inspectie in de toekomst niet meer op de scores van eindtoetsen. "De overheid heeft wel vaker de neiging om dingen te versimpelen", zegt hij. "Dat is op zich voor te stellen. Maar niet als die versimpeling scholen hindert om kwetsbare kinderen met open armen te ontvangen."

Ook volgens Petra van Haren van de Algemene Vereniging Schoolleiders komen meer basisscholen door de invoering van passend onderwijs in de problemen met de inspectie.

Wilfred de Vries Beeld Herman Engbers

Samen naar school

"Dit is een probleem dat speelt in het hele onderwijsveld", reageert ze. "We krijgen heel wat emotionele mailtjes en telefoontjes."

Sinds het passend onderwijs in 2014 werd ingevoerd moeten kinderen zo veel mogelijk samen naar school. Speciaal onderwijs is alleen nog bestemd voor leerlingen die echt niet zullen gedijen in een reguliere klas.

Basisscholen vonden het altijd al ingewikkeld dat de Onderwijsinspectie hen afrekent op de resultaten van een eindtoets. "Maar dat probleem wordt verscherpt door de beweging naar passend onderwijs", aldus Van Haren. "Scholen worden afgestraft omdat ze groepen leerlingen verwelkomen die nooit zo hoog zullen scoren op een eindtoets als een gemiddeld kind."

De inspectie houdt in het oordeel over de eindtoets rekening met de omstandigheden van een school, bijvoorbeeld met het opleidingsniveau van ouders of hun sociaal-economische status. Maar dat systeem werkt volgens Van Haren niet goed genoeg. Na drie onvoldoendes op rij, krijgt een school het predicaat 'zwak'.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden